W poradniku o wyborze wiatrówki napisaliśmy, że przy PCP trzeba liczyć się z pompką albo butlą jako osobnym wydatkiem. Nie napisaliśmy, którą wybrać. To drugie pytanie decyduje, czy karabinek będzie strzelał co tydzień, czy stał w szafie, bo napełnianie jest pracą, którą wykonujesz przed każdym strzelaniem. Porównanie trzech dróg jest poniżej. Dołożyłem do niego to, co blogi pomijają, a co wprost stoi w instrukcji pompki: zasady, od których zależy, czy sprzęt przeżyje pierwszy sezon.
Trzy drogi w jednej tabeli
Wiatrówka PCP strzela powietrzem zgromadzonym w zbiorniku, nazywanym też kartuszem. Źródła podają, że większość karabinków pracuje na ciśnieniu rzędu 200–250 barów, ale wartość dla twojego egzemplarza stoi w instrukcji i na manometrze wiatrówki, i to ona jest wiążąca. Powietrze do zbiornika możesz wtłoczyć na trzy sposoby.
| Pompka ręczna | Butla z przetoczką | Kompresor PCP | |
|---|---|---|---|
| Czym płacisz | Wysiłkiem i czasem | Dojazdami do punktu napełniania | Ceną zakupu i prądem |
| Niezależność | Pełna, bez prądu | Do opróżnienia butli | Od gniazdka albo auta |
| Szybkość | Najwolniej | Najszybciej | Bez wysiłku, tempo zależy od modelu |
| Wilgoć | Osuszacz w pompce | Butla nabijana czystym powietrzem | Filtry według instrukcji |
| Ukryty wymóg | Kondycja i przerwy | Ważna legalizacja UDT butli | Musi być wysokociśnieniowy |
Pompka: jak pompować, żeby jej nie zniszczyć
Pompka PCP wygląda jak rowerowa, ale spręża powietrze do ciśnień, jakich rower nie widział. Blogi opisują ją jednym zdaniem: tania, mobilna, męcząca. Więcej konkretów jest w instrukcji producenta, którą importer dołącza do jednej z popularnych pompek. Warto je znać przed pierwszym pompowaniem.
- Tylko pełne ruchy. Powietrze trafia do zbiornika w końcowej fazie ruchu w dół. Niepełny ruch tylko rozpręża powietrze z powrotem w cylindrze pompki.
- Powyżej około 100 barów pomaga masa ciała. Instrukcja wprost uprzedza, że od tej wartości pompuje się bardzo ciężko, i każe wtedy pracować ciężarem ciała, nie samymi rękami.
- Przerwy, zanim cylinder się nagrzeje. Przegrzanie potrafi uszkodzić pompkę, a nawet zniszczyć jej elementy.
- Stabilne podłoże i prosty przewód. Nie zginasz i nie zgniatasz węża, który pracuje pod wysokim ciśnieniem.
- Nie przekraczasz ciśnienia dopuszczalnego dla napełnianego zbiornika ani maksimum podanego w instrukcji twojej pompki.
- Odpowietrzasz, dopiero potem odłączasz. Najpierw otwierasz zawór odpowietrzający, czekasz na wyrównanie ciśnienia do atmosferycznego, a dopiero wtedy wyjmujesz końcówkę z portu.
Konserwacja jest prosta, ale ma jedno twarde „nie”. Do smarowania drążka i uszczelek pompki instrukcja dopuszcza wyłącznie smar silikonowy, w małej ilości, rozprowadzony kilkoma ruchami jak przy pompowaniu. Tłoka nie wycierasz do sucha, bo cienka warstwa smaru chroni go przed korozją. Pompki nie modyfikujesz w żaden sposób. Instrukcja mówi o tym bez półśrodków: samodzielna ingerencja może skończyć się uszkodzeniem, kalectwem albo śmiercią. Ta sama zasada silikonu obowiązuje przy wszystkich uszczelkach, o czym pisaliśmy w tekście o uszczelkach.
Butla i przetoczka
Butla to zapas sprężonego powietrza, z którego przelewasz porcję do wiatrówki przez przetoczkę, czyli zestaw z zaworem, manometrem i wężem wysokociśnieniowym, w części zestawów także z reduktorem kontrolującym przepływ. To najszybsza i najwygodniejsza droga. Ma jednak swoje wymagania, o których sklepy wiatrówkowe piszą wprost:
- butla powinna mieć ciśnienie pracy 300 barów i ciśnienie próby 400–420 barów, skoro wiatrówki pracują zwykle na 200–250 barach;
- musi mieć ważną legalizację UDT i być nabijana wyłącznie czystym powietrzem;
- napełnisz ją w centrach nurkowych, w części punktów obsługi gazów technicznych i w niektórych remizach strażackich.
Ostatni punkt to realny koszt ukryty. Jeśli najbliższe centrum nurkowe jest godzinę drogi od domu, każde napełnienie butli zajmuje pół dnia. Warto to sprawdzić przed zakupem, nie po nim.
Samo przetaczanie wymaga cierpliwości. Poradnik strzelse.pl, powołując się na instrukcję butli, zaleca otwierać zawór bardzo delikatnie, tak żeby ciśnienie rosło o mniej więcej 1 bar na sekundę, zatrzymać się 5–10 barów poniżej celu, odczekać 20–30 sekund i dopiero wtedy dopełnić. Potem zamknąć zawór i użyć odpowietrznika. Szybkie przetaczanie kusi, bo pełna butla pozwala otworzyć zawór szeroko i mieć zbiornik napełniony w kilka chwil, ale instrukcje każą tej pokusie nie ulegać.
Kompresor PCP
Kompresor PCP to elektryczna sprężarka wysokociśnieniowa. Łączy zalety obu poprzednich dróg: nie wymaga wysiłku jak pompka i nie wymaga dojazdów jak butla. Źródła zgodnie ostrzegają przed jednym skrótem myślowym: zwykły kompresor warsztatowy się nie nada, bo daje o wiele za niskie ciśnienie.
Sklepy opisują kompresory zasilane z sieci 230 V i takie, które podłączysz do samochodu, co ma znaczenie, jeśli strzelasz z dala od domu. Część modeli wyłącza się automatycznie po osiągnięciu ustawionego ciśnienia. Tę funkcję warto sprawdzić przed zakupem, bo ułatwia pilnowanie ciśnienia.
Wilgoć: wspólny wróg
Przy sprężaniu powietrza para wodna się skrapla, i to zjawisko naturalne, a nie wada konkretnego sprzętu czy objaw, że kupiłeś zły model. Instrukcja pompki mówi wprost, że wtłoczenie zawilgoconego powietrza albo wody do zbiornika wiatrówki grozi uszkodzeniem mechanizmów wewnętrznych. Dlatego w chwycie pompki siedzi filtr i wkład osuszający, a przy kompresorach i butlach tę rolę pełnią filtry i nabijanie czystym powietrzem.
Najcenniejsza wskazówka z instrukcji dotyczy tego, jak poznać zużyty osuszacz. Mgiełka widoczna przy odpowietrzaniu układu po pompowaniu oznacza, że w pompce gromadzi się wilgoć, a wkład osuszający jest całkowicie zużyty. Wymieniasz go od razu. Drugie zalecenie jest równie proste: jeśli możesz, pompuj w miejscu o niskiej wilgotności, a nie w wilgotnej piwnicy albo na zewnątrz w deszczu.
Która droga dla kogo
Źródła kończą na tym, że wybór zależy od częstotliwości strzelania, budżetu i logistyki. Poniżej ta sama myśl rozpisana na konkretne sytuacje. To nasza propozycja, a nie reguła ze źródeł:
- Strzelasz okazjonalnie, raz w miesiącu albo rzadziej: pompka. Wysiłek rozłoży się rzadko, a niezależność od prądu i dojazdów jest zaletą.
- Strzelasz regularnie, co tydzień, a centrum nurkowe masz blisko: butla z przetoczką. Szybkie napełnianie wynagradza okresowe dojazdy.
- Strzelasz często albo pompowanie jest dla ciebie za ciężkie: kompresor PCP. Droższy na starcie, ale bez wysiłku i bez uzależnienia od punktu napełniania.
Jeśli dopiero wybierasz wiatrówkę i wahasz się między PCP a innym napędem, zacznij od porównania napędów wiatrówek. Tam jest odpowiedź na pytanie, czy w ogóle potrzebujesz któregoś z tych trzech urządzeń.
Najczęstsze pytania
Czy wiatrówkę PCP można napompować zwykłym kompresorem?
Nie. Kompresor warsztatowy daje zbyt niskie ciśnienie. Potrzebna jest pompka PCP, butla z przetoczką albo wysokociśnieniowy kompresor PCP.
Ile ruchów pompką bez przerwy?
Według instrukcji swojej pompki. Źródła podają od 30–40 do 60–70 ruchów. Przerwę robisz też zawsze, gdy cylinder mocno się nagrzeje. Przy wątpliwościach wybierz krótszą serię.
Po czym poznać, że osuszacz w pompce jest zużyty?
Po mgiełce przy odpowietrzaniu układu po pompowaniu. To znak, że w pompce gromadzi się wilgoć. Wkład wymieniasz od razu.
Gdzie napełnić butlę do wiatrówki PCP?
W centrach nurkowych, w części punktów obsługi gazów technicznych i w niektórych remizach strażackich. Butla musi mieć ważną legalizację UDT i być nabijana czystym powietrzem.
Czym smarować pompkę PCP?
Wyłącznie smarem silikonowym, w małej ilości, na drążek pompki. Tłoka nie wycierasz do sucha, bo cienka warstwa smaru chroni go przed korozją.
Więcej poradników zakupowych
Zobacz pozostałe artykuły o wyborze sprzętu do ASG i wiatrówek.
Dodaj komentarz